Joseba Sarrionandia

Joseba Sarrionandia euskal idazlea bat da. Bere poemak ezaguna dira eta liburuak. 1958an Iurretan jaio zen. Bere unibertsitate urteotan euskal egunkariak Zeruko Argia, Anaitasuna, Jakin, eta Oh Euzkadi idatzi ziren. 1977an, hemeretzi urte zituen, Pott Banda idazleekin hasi zuen. Bilbon Pott Banda abangoardiako idazleak talde bat zen. Bernardo Atxaga, Manu Ertzilla, Jon Juarista, Ruper Ordorika eta Sarrionandia lehenengo kideak ziren. Bere lehen liburuak izena “Izuen gordelkuetan barrena” da. 1980an ETAk sartu zuen eta Espainiako polizia atxilotu zion. 1980 eta 1985 artean zazpi  aldiz gehiago atxilotu izan zen. Jarria espetxetik idatzi zuen. 1985eko San Fermin egunean kartzelatik ihes zuen. 1985 eta 1990 artean euskal herria heroi bat izan zuen.  2011an “Moroak gara behelaino artean” Euskal Literatura Saria irabazi zuen. 2016an Kubara joan zen.

Bere poema ospetsuenan izena “Esklabu erremintaria” da. Hemen jatorrizko eta Wikipedia itzulpena dira:

 

Esklabu erremintaria
Sartaldeko oihanetan gatibaturik
Erromara ekarri zinduten, esklabua,
erremintari ofizioa eman zizuten
eta kateak egiten dituzu.
Labetik ateratzen duzun burdin goria
nahieran molda zenezake,
ezpatak egin ditzakezu
zure herritarrek kateak hauts deitzaten,
baina zuk, esklabu horrek,
kateak egiten dituzu, kate gehiago.

 

The blacksmith slave
Captive in the rainforests of the West
they brought you to Rome, slave,
they gave you the blacksmith work
and you make chains.
The red iron that you carry out the oven
can be adapted as you want,
you can make swords
in order that your people could break the chains,
but you, this slave,
you make chains, more chains.

download

Posted in Class | Leave a comment

Zaldiak!

Lau motak zaldiak indigena euskaldun dira. Gutziak lau motak galzoriko dira. Haiek arranzak oso garai bateko dira. Haien izenak Aurizko zaldia (argazki 1), Nafarroako zaldiko (argazki 2), Pottoka (argazki 3), eta Euskal Herriko Mendiko Zaldia (argazki 4) dira.

Aurizko zaldia  okela  arraza da. Bere izenak herri Auritz lortzen da.

Nafarroako zaldiko baita okela arranza da. Zaldiak txiki dira. 2011en, bakarra  899 dira.

Pottokak mendian bizi dira. Haiek handi buru eta txiki gorputz dituzte. Haien ilajek neguen  10 zentimetro luzera dira!

Euskal Herriko Mendiko Zaldia ganadu arraza da. 2013en, bakarra 4556 dira. Jende hauek zaldiekin lehiatzen dituzte gertaerak desberdinen, bezalako jauzi egin.

220px-Auritzeko_zaldia_arra220px-Nafar_behoka_zaldia1220px-Pootok_arra_OrbelaunenBasque_Mountain_Horse_6374691

Posted in Class | Leave a comment

Mus!

Mus euskal karta-jokoa (card game) da. Mus 260+ urte ditu; apaiza (priest) mus idatzi zuen 1754an. Izena bi historia posible ditu: 1. Izena “musu”-tik (kiss) euskeran da. 2.  Izena “musso”-tik (keep silent) Latinen da. Gaur, mus jokoa garrantzizko Euskal Herrian da eta jende mus jolasten du Amerikan, Europan, eta Australian.

span cards
Lau pertsonak (talde bi) mus jolasten dute. Pertsonak 40 kartekin jolasten dute–ez dute zortzirik, bederatzirik, ez hamarik erabiltzen (use). Karta-jokoa lau zati (parts) ditu. Lehenengo zati “haundia” da, bigarren zati “txikia” da, hirugarren zati “pareak” da, eta laugarren “jokua” da. Pertsonak keinuak (gestures) erabiltzen dute. Arauak hemen da: http://www.ontariobasqueclub.dantzariak.net/mus.htm

Posted in Class | Leave a comment

Txakolina

arabakotxakolina

Txakolina (also txakolin or chacolí) is a sparkling, dry white wine from regions in Euskal Herria, Cantabria (west of BAC), and Burgos (southwest of BAC), and it is also produced in some parts of Chile. Txakolin is normally served as an apéritif, before meals, and often as an accompaniment to pintxos (similar to tapas). It is generally light and fruity, with high acidity and a green tint. There are also red and rosé varieties of txakolin. The white variety is usually made using hondarribi zuria grapes, while the red variety is made with hondarribi beltza. 

359892_en-txabarri-txakoli-enkarterri-bizkaia-lhome_irudia

Getariako txakolina, or txakolin from Getaria and the surrounding region in Gipuzkoa, was the first variety to receive Denominación de Origen (DO) certification in 1989. The production of txakolin in the region has since expanded to other towns as well, with the region producing more than 900,000 liters per year.

ruta-txacoli-1001368.jpg_369272544

Bizkaiko txakolina was the second variety to receive DO certification in 1994. Eighty five villages and towns in Bizkaia produce around 700,000 liters of txakolin each year. In addition to hondarribi zuria eta beltza, this region also uses munemahatsa (also known as bordeleza zuria or folle blanche) for white varieties of txakolin and oilar begi grapes for a light red variety.

7

Additional trivia! Txakolin, or especially chacolí, sounds like the Chinese word for “chocolate”: 巧克力 (qiao3 ke4 li4).

Posted in Class | 1 Comment

Basque Literature

linguae-vasconium

The earliest known text written in Basque is the Linguae Vasconum Primitiae. This is text is a collection of poems by Bernard Detchepare that was published in 1545. It is estimated that between 1545 and 1879, only 101 books were published in Basque. In 1571, the New Testament was translated into Basque. Most early works in Basque were religious. Many scholars agree that the renaissance of Basque literature was after the second Carlist War. During this time, the literature expanded from only religious works to include other genres. Nationalist ideology was a big influence on the literature at this time. Sabino Arana is one of the more well-known literary figures of this time.
The Spanish Civil War and Franco’s regime also greatly affected Basque literature even though the Basque language was banned during that time. Some of the prominent writers that emerged were Jon Mirande and Gabriel Aresti. Jon Mirande wrote La filleule in 1970, and Gabriel Aresti was a poet who took a stance against Franco. After Franco’s death in 1975, approximately 100 publishing house publishing books in Basque were opened. In 1992, Bernardo Atxaga’s novel called Obabakoak was the first Basque novel translated into English.

Posted in Class | 1 Comment

Kaixo lagunak!
Dado que es final de semestre y tengo menos tiempo del que me gustaría para escribir aquí voy a acabar hablando de fútbol (soccer), que es algo que me gusta ver y no exige tanto trabajo de investigación como otros temas. Aunque lo que voy a decir es un tema un poco tópico al hablar del País Vasco creo que nadie lo ha mencionado hasta ahora en los blogs (o a lo mejor alguien lo ha mencionado pero no ha escrito sobre ello).

Dada su enorme popularidad en el fútbol profesional se mueve una cantidad increíble de dinero, especialmente en Europa y más específicamente en España. La Liga española, en las que los equipos vascos toman parte, es una de las más competitivas del mundo y hay una gran presión sobre los clubes por conseguir títulos y tener visibilidad en las televisiones, lo cual se consigue teniendo buenos resultados y jugando al fútbol de manera atractiva para el espectador. Los dos principales clubes de España, el Real Madrid y el F. C. Barcelona, gastan una cantidad brutal de dinero para fichar a los mejores jugadores y mantener plantillas millonarias, lo cual implica fichar a los mejores jugadores extranjeros (brasileños, argentinos, alemanes, etc.).

Pues bien, el Athletic Club de Bilbao (de Bilbao, como su nombre indica) es un caso único del fútbol español, europeo y tal vez mundial por voluntariamente renunciar a fichar a jugadores que no sean vascos. Así pues, solamente jugadores nacidos y/o entrenados en el País Vasco (español o francés) juegan en el Athletic. Teniendo en cuenta lo globalizado que está el fútbol, la competitividad que existe por conseguir buenos resultados, y lo tentador que resulta fichar jugadores nacionales o extranjeros, esto tiene un mérito enorme. Por si fuera poco, siguiendo esta política el Athletic Club de Bilbao lleva décadas siendo un club competitivo, siendo el único club junto con Real Madrid y Barcelona que siempre ha jugado en la primera división del fútbol español. El club se fundó en 1898 y ha ganado 8 Ligas y 23 Copas del Rey.

Image result for san mames athletic

Gora Athletic!

-Iker Garcia

 

 

Posted in Class | 2 Comments

Basque music

Euskal Herriko musika berezia du. Mantentzea musika bizirik Euskal Herriko garrantzitsua da. Tradizio bizirik mantentzea bere identitatea aparte da. Personak egiteko dantzak musika tradizionalari. Mende 19th eta 20th ere Euskal musika idatzi zuten behera. Musika egoera berezietan jokatua zen. Badira musika garrantzitsuak dira hiru Euskal instrumentuak. Lehena Txistu da. Instrumentu hau zure eskuin joktzen. Bigarren trensa alboka da. Alboka jotzen duten lagunek erabili arnasketa zirkularra. Hirugarren trensa Dultzaina da. Instrumentu honek soinu bizia du. Trensa hauek Euskadin zaharrena dira. Euskal dantza da Euskal Herriaren historia itxuratu. Euskal musika eta dantza orain amerikar kulturaren gain bihurtzen ari da. Egun batean, Euskal Herrian bisitatu eta dantza emanaldi bat musika ikustea espero dut.

http://zimmer.csufresno.edu/~johnca/humanities/Music1.htm

bb

Posted in Class | 1 Comment